ચેક ક્લિયરિંગ માટે હવે નહીં જોવી પડે દિવસો સુધી રાહ, 3 કલાકમાં જ મળશે કન્ફર્મેશન; ગ્રાહકોને મળશે ઝડપી સર્વિસ

રાજકોટ: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાએ 4 ઓક્ટોબર 2025થી દેશભરમાં નવી ઝડપી અને આધુનિક ચેક ક્લિયરિંગ સિસ્ટમ અમલમાં મૂકી છે, જેનાથી ગ્રાહકોને સીધો ફાયદો થશે. આ નવી સિસ્ટમ હેઠળ ચેક જમા કર્યા બાદ હવે પૈસા કલાકોમાં જ ખાતામાં જમા થશે, જ્યારે પહેલાં આ પ્રક્રિયામાં એકથી બે દિવસ લાગતા હતા. આ નવી વ્યવસ્થા ગ્રાહકોના સમયની બચત કરશે અને વ્યવસાયો માટે નાણાકીય વ્યવહારોને વધુ સરળ બનાવશે. ચાલો, આ નવી સિસ્ટમની વિગતો અને તેના ફાયદાઓ વિશે જાણીએ.

ઝડપી ચેક ક્લિયરિંગ

રાજકોટ સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના મેનેજર રવિ શંકરે જણાવ્યું કે, પહેલાં ચેક ક્લિયર થવામાં એકથી બે દિવસનો સમય લાગતો હતો, પરંતુ નવી સિસ્ટમ હેઠળ હવે ચેક એક જ દિવસમાં ક્લિયર થશે. જો ચેક સાંજે 4 વાગ્યા પહેલાં જમા કરવામાં આવે, તો તેની રકમ સાંજે 7 વાગ્યા પછી ખાતામાં જમા થઈ જશે. જ્યારે 4 વાગ્યા પછી જમા થયેલા ચેક બીજા દિવસે ક્લિયર થશે. આ ઝડપી પ્રક્રિયાથી ગ્રાહકોના તાત્કાલિક કામો અટકવાની સમસ્યા હવે દૂર થશે.

નવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ

પહેલાં ચેક ક્લિયરિંગ બેચિંગ સિસ્ટમ પર આધારિત હતું, જેમાં ચેક ચોક્કસ સમયગાળા દરમિયાન જ પ્રોસેસ થતા હતા. નવી સિસ્ટમ હવે કન્ટિન્યુઅસ ક્લિયરિંગ પદ્ધતિ પર કામ કરે છે. આમાં સવારે 10 વાગ્યાથી સાંજે 4 વાગ્યા સુધી જમા થતા ચેકની ઇમેજ અને માહિતી તાત્કાલિક સ્કેન થઈને ક્લિયરિંગ હાઉસને મોકલાશે. ક્લિયરિંગ હાઉસ આ માહિતી સંબંધિત બેંક સુધી પહોંચાડશે, અને બેંકે સાંજે 7 વાગ્યા સુધીમાં કન્ફર્મેશન આપવું ફરજિયાત રહેશે. જો બેંક સમયસર જવાબ નહીં આપે, તો ચેક આપોઆપ સ્વીકૃત ગણાશે.

ઝડપ અને કાર્યક્ષમતામાં વધારો

આ નવી ચેક ક્લિયરિંગ સિસ્ટમ બે તબક્કામાં અમલમાં આવશે. પ્રથમ તબક્કો 4 ઓક્ટોબર 2025થી 2 જાન્યુઆરી 2026 સુધી ચાલશે, જેમાં બેંકોને સાંજે 7 વાગ્યા સુધી કન્ફર્મેશન આપવા માટે સમય મળશે. બીજા તબક્કામાં, 3 જાન્યુઆરી 2026થી, બેંકોને માત્ર ત્રણ કલાકનો સમય મળશે, જેનાથી ચેક ક્લિયરિંગની ગતિ વધુ વધશે. આથી ગ્રાહકોને વધુ ઝડપી અને કાર્યક્ષમ સેવા મળશે, જે ખાસ કરીને વ્યવસાયિક નાણાકીય વ્યવહારો માટે ફાયદાકારક રહેશે.

સુરક્ષા અને છેતરપિંડીમાં ઘટાડો

રિઝર્વ બેંકે મોટી રકમના ચેક માટે પોઝિટિવ પે સિસ્ટમ ફરજિયાત કરી છે. આ સિસ્ટમ હેઠળ ગ્રાહકે ચેકની મહત્વપૂર્ણ વિગતો, જેમ કે રકમ, તારીખ અને લાભાર્થીનું નામ, અગાઉથી બેંકને જણાવવું પડશે. આનાથી ચેક સાથે છેતરપિંડીની શક્યતા ઘટશે અને માત્ર સાચા ચેક જ ક્લિયર થશે. આ વ્યવસ્થા ગ્રાહકોની સુરક્ષા વધારશે અને નાણાકીય વ્યવહારોમાં વિશ્વસનીયતા લાવશે.